عوارض مربوط به دستگاه عصبی

مشکلات دستگاه عصبی ممکن است به علت خود سرطان یا درمان آن ایجاد شوند. دستگاه عصبی از دستگاه عصبی مرکزی و دستگاه عصبی محیطی تشکیل شده است. دستگاه عصبی مرکزی شامل مغز و نخاع می‌شود و مسئول کنترل افکار، احساسات، و بسیاری از فعالیت‌های بدن است. همچنین وظیفه‌ی تفسیر علائم حسی مانند طعم‌ها و بو‌ها را بر عهده دارد.

دستگاه عصبی محیطی نیز شامل عصب‌هایی است که مغز یا نخاع را به اندام‌های مختلف متصل می‌کنند. این عصب‌ها وضیفه‌ی انتقال حس از اندام‌ها به مغز و نخاع و انتقال دستور‌های حرکتی به اندام‌ها را بر عهده دارند.

تومور‌های مغزی و نخاعی می‌توانند به دستگاه عصبی مرکزی آسیب برسانند. جراحی، پرتودرمانی (خصوصا در نواحی سر و ستون فقرات) و شیمی‌درمانی (خصوصا زمانی که دارو باید به داخل مایع مغزی نخاعی تزریق شود) هم می‌توانند باعث آسیب به دستگاه عصبی مرکزی شوند. انجام شیمی‌درمانی و پرتودرمانی می‌تواند اعصاب محیطی را در سراسر بدن تحت تاثیر قرار دهد.

مهمترین داروهایی که ممکن است دارای عوارض عصبی باشند شامل سیس‌پلاتین، وینکریستین، وینبلاستین، تاکسول، تاکسوتر، اتوپوسید، سیتارابین، ایفوسفامید و متوترکسات می‌شوند.

اگر هریک از این علائم بوجود آید یا بد‌تر شود یا پس از مدتی که پزشک شما انتظلر داشته است، برطرف نشده باشد، لازم است که حتما و خیلی زود (بدون معطلی برای فرارسیدن نوبت بعدی‌تان) به پزشک خود اطلاع دهید. درمان این اختلالات در اسرع وقت بسیار حیاتی و مهم است.

آسیب به دستگاه عصبی، بر اساس اینکه آسیب به کدام بافت عصبی رسیده باشد، به شکل‌های مختلفی بروز می‌کند.

 اگر آسیب به بافت‌های عصبی مرکزی رسید باشده، ممکن است باعث ایجاد علائمی از قبیل موارد زیر گردد.

  • کاهش تعادل در هنگام راه رفتن،
  • ضعف در کنترل حرکت و تعادل عضلات
  • کاهش قدرت بدنی
  • گیجی
  • افزایش تحریک پذیری نسبت به محرک‌های بیرونی
  • تغییر در رفتارها
  • فراموشی، اختلالات شناختی، سختی در درک مطالب و حل مساله
  • سرگیجه
  • تشنج

اگر آسیب به بافت‌های عصبی محیطی رسیده باشد، ممکن است باعث ایجاد علائمی از قبیل موارد زیر گردد:

  • بی حسی، احساس سوزن‌سوزن شدن، یا احساس سوزش در دست و پا
  • ضعف در احساس سرد یا داغ بودن اشیا
  • ضعف در عضلات (مثل مشکل در راه رفتن، بستن دکمه‌ها یا با کردن در شیشه مربا)
  • تغییر در واکنش‌ها (مانند از جا پریدن یا واکنش به شئ تیز یا حرارت)
  • یبوست
  • ناتوانی در دفع ادرار
  • بی اختیاری در دفع
  • اشکال در نعوض
  • احساس صدای سوت یا زنگ در گوش، ضعف شنوایی یا ناشنوایی (خصوصا در مورد صداهای بلند)
  • تاری دید، دوبینی، یا نابینایی
  • حرکت نامنظم چشم ها
  • لکنت زبان
  • احساس ضعف در فهم کلام دیگران یا اختلال در بیان منظور
  • تغییر در احساس چشایی و بویایی

مراقبت‌های مربوط به آسیب‌های دستگاه عصبی

عوارض عصبی ممکن است باعث شوند که در انجام فعالیت‌های روزمره‌ی خودتان دچار مشکل شوید. با این حال راه‌هایی وجود دارد تا بتوانید از آسیب‌های ناشی این عوارض بکاهید. برای مثال:

  • در هنگام کار با اشیای تیز مثل چاقو و قیچی بسیار مراقب باشید.
  • به آرامی راه بروید، در استفاده از پلکان نرده‌ها را بگیرید و در حمام زیر پایی که سُر و لیز نیست، قرار دهید.
  • کفش‌های کتانی و کفش‌هایی که کفه پلاستیکی دارند، بپوشید.
  • مراقب باشید هنگام پخت غذا دچارسوختگی یا بریدگی نشوید.
  • در هنگام باغبانی، آشپزی یا شستن ظروف دستکش بپوشید.