پژوهش در مکسا

پژوهش در مراقبت های حمایتی و تسکینی

مراقبت‌‌های حمایتی و تسکینی به شکل امروزی آن، کمتر از 100 سال در جهان قدمت دارد و از این رو تخصصی جوان به شمار می‌رود. از آنجا که این مراقبت‌‌ها، با مسائل اخلاقی و موقعیت‌‌هایی پیچیده، مانند توقف درمان، مراقبت در پایان زندگی و سوگ سر‌و‌کار دارد گاهی بسیار چالش بر‌انگیز می‌شود. از طرف دیگر ارائۀ چنین مراقبت‌‌هایی تا حد زیادی وابسته به شرایط فرهنگی و اجتماعی مردم است. مجموعۀ این مسائل باعث شده است که مراقبت‌‌های تسکینی برای فعالیت و توسعۀ خود به شدت نیازمند پژوهش باشد. از این‌روست که کشور‌‌هایی که دارای سطح بالای خدمات مراقبت‌‌های تسکینی هستند، در پژوهش های مربوط به این حوزۀ تخصصی نیز سرآمد هستند.

ارائۀ مراقبت‌‌های تسکینی به شکل مدرن در ایران نیز بسیار تازه بوده، سابقه ای حدود 10 ساله (همزمان با تشکیل مکسا) دارد. از این جهت، شناخت نیاز‌‌های بومی، ترجمان دانش موجود و تطبیق خدمات مراقبتی با نیاز مخاطبین، تدوین شیوه نامه‌‌های بومی، بازنگری و اصلاح قوانین، سیاست‌‌ها و ساختار‌‌های حاکم در حوزۀ سلامت و ایجاد نظام نظارت و توسعۀ مراقبت‌‌های تسکینی، همه وابسته به پژوهش و مطالعات تخصصی در حوزه‌‌های مختلف مرتبط با مراقبت‌‌های تسکینی است. مکسا آمادۀ همکاری با اساتید، پژوهشگران، دانشجویان و همۀ سازمان‌‌هایی است که مایلند در توسعۀ مراقبت‌‌های تسکینی نقشی داشته باشند. کارشناسان پژوهشی مکسا آمادۀ همکاری و راهنمایی پژوهشگران محترم در زمینۀ طرح‌‌های پژوهشی هستند.

تاکنون پروژه‌‌های گوناگونی با هدف ارتقاء و توسعۀ مراقبت‌‌های تسکینی در ایران توسط مکسا آغاز و انجام شده اند. مهمترین این پروژه‌‌ها در اینجا معرفی می‌شوند.

راه‌بری و پایش مراقبت‌های حمایتی و تسکینی در سطح ملی

مکسا به عنوان همکار وزارت بهداشت در راه‌اندازی و توسعۀ مراقبتهای تسکینی در کشور، در حال حاضر تدوین الگوی بهینه در ارائه مراقبت‌های حمایتی و تسکینی در سطح ملی را در دست انجام دارد. مهم‌ترین دستاورد این پروژه تا کنون، تدوین «پروتکل اجرایی شبکه مراقبت در منزل» است که مبنای عملکرد اولین و بزرگ‌ترین شبکه ارائه خدمات مراقبتی در منزل قرار گرفته.

همکاری با دانشگاه‌‌ها و پژوهشگاه‌‌ها در انجام پایان‌نامه‌های دانشجویی

پایان‌نامه‌‌های دانشجویی فرصتی برای ارتباط دانشگاه و محققین با جامعه و همکاری دانشگاهیان در پاسخ به نیازهای واقعی مردم است. اساتید و دانشجویان، با تعریف پایان‌نامه‌‌های دانشجویی می‌توانند در توسعۀ دانش پایۀ مراقبت‌‌های تسکینی و بومی سازی این خدمات در ایران نقش قابل تجهی ایفا کنند. از سوی دیگر، پایان‌نامه‌‌ها، فرصتی برای شناساندن مراقبت‌‌های تسکینی به جامعۀ علمی ایجاد می‌کند. مکسا با برقراری همکاری تنگاتگ با دانشگاه‌‌ها و اعضای هیئت علمی همواره می‌کوشد تا خلاء‌‌های علمی و نیاز‌‌های فنی ایران در مراقبت‌‌های تسکینی را در قالب پروژه‌‌های پایان‌نامه ای تعریف کند.

راه‌اندازی سامانۀ جامع ثبت پرونده‌های پزشکی

با استفاده از سامانه تحت وب، اطلاعات مربوط به بیماران، وضعیت بیماری و خدمات ارائه شده به بیمار و خانواده به دقت و طبق استاندارد‌‌های جهانی، ثبت می‌شوند. این اطلاعات با حفظ محرمانگی، طبق پروتکل‌‌های امنیتی و با سطح دسترسی محدود برای کاربران مختلف به ثبت می‌رسند. به کمک این سامانه، برای ارائۀ خدمات گوناگون برنامه ریزی می‌شود و بر فعالیت تیم‌‌های مراقبت در منزل نظارت می‌شود. اطلاعات ثبت شده در این سامانه، به مثابۀ یک پایگاه دادۀ ارزشمند از اطلاعات مربوط به بیماران مبتلا به سرطان است که قابل گزارش‌گیری بوده و برای می‌تواند برای برنامه ریزی‌‌های کلان و تحقیقات بالینی استفاده شود.

تشکیل کارگروه علمی مراقبت معنوی

با اینکه گرایش انسان به معنویت و ارتباط با ماوراء، سابقه‌ای کُهَن دارد، مراقبت معنوی، جدید ترین حوزه در مراقبت‌‌های تسکینی است. این حوزه از مراقبت‌‌ها، با هدف تامین آرامش معنوی بیمار و اطرافیان او و پاسخ به دغدغه‌‌های وجودی، انسانی، الهی و دینی بیمار شکل گرفته است. منابع علمی موجود در مراقبت‌‌های معنوی، به عنوان یک تخصص جوان،  بسیار محدود و عمدتا شامل مقالات تخصصی می‌شود. از طرف دیگر فرهنگ، مذهب  و دیگر عوامل بومی، در طراحی، شیوۀ ارائه و اثر بخشی مراقبت‌‌های معنوی نقشی تعیین کننده ایفا می‌کنند. در ایران، با وجود فرهنگ غنی معنوی و دینی، هنوز مدلی حرفه‌ای و با رویکردی درمان‌گرانه برای ارائۀ مراقبت‌های معنوی طراحی نشده است.

کارگروه مراقبت معنوی مکسا، با مشارکت کارشناسان علوم دینی، روانشناسان، متخصصین اخلاق و روانپزشکان با هدف تدوین مبانی، محتواها، برنامه‎‌ها و خدمات مورد نیاز در مراقبت معنوی، در سال 1394 تشکیل گردیده است. مراقبین معنوی مکسا، به عنوان پیشگامان مراقبت معنوی در ایران، تدوین مدل ارائۀ مراقبت معنوی برای بیماران با توجه به شرایط بومی و فرهنگ اسلامی را در این کارگروه آغاز نموده‌اند. تا کنون این گروه با اتکا به فعالیت بالینی و پژوهشی خود، چندین جلد کتاب تخصصی در زمینه مبانی و راهکارهای ارائه مراقبت معنوی به طبع رسانیده است.